Constructie
Romp: Grenen achtkant gedekt met riet op ca. 2 meter hoge veldmuren
Kap: Gedekt met riet
Vlucht: 28,00 / 28.15 m.
Wiekenvorm: Systeem Van Bussel op beide roeden
Wiekenkruis: Stalen roeden
Bovenas: Gietijzer
Kruiwerk: 48 ijzeren rollen, krui rad
Vang: Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken: vangbalk met haak, vangstok, kneppel, pal (gedemonteerd)
Inrichting: Stalen vijzel, ø 1,32 m. Lengte beschoeping 10,5 m. Woning in de molen
Overbrengingen
Bovenwiel 65 kammen
Bovenschijf 34 staven, steek 13,5 cm
Onderbonkelaar 26 / 38 kammen
Vijzelwiel 31 kammen, steek 15,3 cm
Overbrenging 1 : 1,60 (sloom werk) en 1 : 2.34 (normaal werk)
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften '1742/1920' en daaronder (klein) 'Stommeer’ en het jaartal '1650'
Gevelsteen met het opschrift; 1752 -1920
Afgebrand 4 Dec. 1919 Opgebouwd 26 sept. 1920
Geschiedenis
De "Stommeermolen" staat aan de noordzijde van Aalsmeer. Hij bemaalde de ca. 171 ha grote Stommeerpolder op Rijnlands boezem.
In de eerste helft van de 17de eeuw is een deel van het aan het Haarlemmermeer grenzende veengebied rond Aalsmeer bepolderd en onder bemaling van enkele molens gebracht. Niet lang daarna echter is deze bepoldering weer ongedaan gemaakt en zijn de molens verdwenen. Een deel van dit gebied was in die tijd al zover verveend, dat hiervoor droogmakingsplannen werden gemaakt. De bedijking ervan is in 1650 begonnen krachtens een octrooi dat echter al op 23 juli 1622 door de Staten van Holland was verleend.
Op een van 1650 daterende kaart van Stierp is de noordwestelijke vijzelmolen geplaatst bij de voormalige Geylwijkervaart die als hoofdtocht moest gaan dienen. De zuidoostenlijke vijzelmolen is geplaatst bij een bestaande sloot die na de nieuwe verkaveling kwam te vervallen.
De beide molens van de Stommeer moet gezien de grote diepte van deze polder als vijzelmolen zijn gebouwd.
Kort na de droogmaking van de Stommeer werd één molen voor verkoop afgebroken en werd een aangrenzend gebied bedijkt en drooggemaakt. De droogmaking van de ca. 188 ha grote Hornmeer kwam tot stand krachtens een octrooi dat op 4 mei 1657 aan de dijkgraaf van de Stommeer en diens medestanders werd verleend.
Tot 1891 werd de bemaling van de Hornmeer verzorgd door een op ca. 300 m afstand van de Stommeerpolder staande achtkante vijzelmolen, die in dat jaar werd vervangen door een stoomgemaal.
In 1864 werd de Stommeer bemalen door een vijzelmolen met een vlucht van ca. 25,5 m, die als buitenkruier was gebouwd.
Op 4 december 1919, 's avonds om 8 uur sloeg tijdens een onweersbui de bliksem in, als gevolg waarvan de molen geheel afbrandde.
De huidige 'Stommeermolen' werd in 1920 gebouwd na verbranden van de verbrande voorganger en is van origine een in 1742 gebouwde molen afkomstig uit Vriezekoop, gemeente Leimuiden (Z.H.), genaamd 'De Oostmolen', of molen Nr. 1, één van de drie grote, direct op de Drecht uitmalende vijzelmolens van de ca. 550 ha grote Griet- en Vriezekoopse polder. In 1919 werd de gehele windbemaaling buiten bedrijf gesteld en vervangen door een elektrisch vijzelgemaal waarna 'De Oostmolen' naar Aalsmeer werd verkocht.
De in 1920 te Aalsmeer herbouwde molen liep op Tweede Kerstdag 1927 zware schade op. Tijdens het malen brak de bovenas, waardoor het gehele wiekenkruis naar beneden stortte. De molen werd hersteld met tweedehands as en roeden en was in het voorjaar van 1928 weer maalvaardig.
In april 1929 is de windmolen echter definitief buiten bedrijf gesteld. Vijzel, vijzelwiel, onderbonkelaar en een groot deel van de spil zijn toen verwijderd, waarna in de molen een elcktrisch aangedreven centrifugaalpomp werd aangebracht, met zuig- en persbuis in vijzelkuip en voorwaterloop.
In 1967 zijn de Horn- en Stommeer, die binnen één ringdijk waren gelegen en slechts door een lage kade waren gescheiden, samengevoegd en sindsdien wordt de bemaling hiervan verzorgd door een in dat jaar iets ten westen van de molen gebouwd nieuw elektrisch gemaal.
De molen is in 1970 uitwendig gerestaureerd, bij welke gelegenheid het restant van de spil en de bovenschijfloop werden verwijderd.
In 2000/2001 volgde een nieuwe restauratie, waarna de molen weer als hulpgemaal zijn werk kan doen en werd tevens de bewoonde molen, vanwege het nabije Schiphol, onder het rietdek een geluidsisolatie aangebracht.
Uit: Molenwereld 102 (2007)