Broekdijkmolen

Gegevens

Type  

Achtkante met riet gedekte bovenkruier

Adres  

Broekpolder 1, 2361 PA Warmond

Gemeente       

Teylingen

Bouwjaar  

Veldmuren 1840, romp van 1862.

Molenaar  

Ben Hoogduin & Ton Engelbart

Bezoek  

Als de molen draait en op afspraak.

Afspraak  

071 521 1820

Bereikbaarheid 

Via Leiden; de Merenwijk te bereiken. Ingang polder bij einde Vossemeerlaan fietspad links volgen naar molen of fietspad Broekweg volgen. 

Rijksmonumentennummer  

38311

Landschappelijke waarde   

Zeer waardevol uitkijkend over ‘t Joppe, maar links en rechts daarvan is in toenemende mate windbelemmering vanwege bomengroei.

Bestemming

De molen wordt in bedrijf gehouden door twee vrijwillige molenaars en fungeert als hulpgemaal voor de resterende polder met een oppervlakte van ongeveer 50 hectare en een opvoerhoogte van 1,45 meter.

Historie

De polder Broek en Simontjes is gevormd in 1625 en in dat jaar wordt een wipmolen gebouwd die de polder bemaalt. Deze molen, in slechte onderhoudsstaat, wordt in 1840 vervangen door een achtkante met riet gedekte bovenkruier.

De polder is oorspronkelijk 260 hectare groot. Door de bouw van de Leidse Merenwijk beginjaren zeventig wordt een groot deel ontpolderd en blijft er van de oorspronkelijke polder ongeveer 50 hectare over.

 

Tijdens een storm in de nacht van 12 op 13 november 1972 slaat de molen op hol, maar met grote moeite weet men hem de te stoppen. De volgende morgen smeulen de vangstukken nog en deze worden gekoeld. Een dag later, ’s morgens om 10 uur vliegt de molen alsnog in brand. Alleen de stenen veldmuren blijven staan, met daarop de verkoolde resten van de molen.

Toch betekent de brand niet het einde van de windbemaling op deze plek. In de Waarderpolder bij Haarlem staat een achtkante molen die daar weg moet vanwege de uitbreiding van een industrieterrein. Deze molen, uit 1862, past wonderwel precies op de resten van de onderbouw van de afgebrande Broekdijkmolen en wordt bovendien door de gemeente Haarlem om niet ter beschikking gesteld. In 1974 wordt de complete molen, inclusief rietdek overbracht naar Warmond en op de onderbouw geplaatst. In 1975 en 1976 wordt aan de molen verder gebouwd door het maken van een nieuwe kap, het gaande werk en het wiekenkruis. De herbouw wordt onder regie van de Rijnlandse Molenstichting uitgevoerd.

 

Tot 1986 blijft de molen de polder bemalen. In dat jaar komt er een gemaal, wordt de molen buiten bedrijf gesteld en daarna door het Waterschap de Oude Rijnstromen in eigendom overgedragen aan de Rijnlandse Molenstichting.

 

De molen wordt goed onderhouden. Zo wordt in 2000 het rietdek vervangen. Rond 2010 dient zich groot onderhoud aan. Onderdelen van kap en staartwerk die in 1975-1976 nieuw gemaakt zijn, raken aan het einde van de levensduur. Ook het houtwerk van de wieken wordt slecht. Het houten scheprad is, na ongeveer 40 jaar, op de plaats van de verbindingen rot en daardoor onbetrouwbaar.

 

In de jaren 2014-2016 wordt de buitenkant van de molen weer geheel hersteld: nieuw staartwerk, restauratie van de constructie van de kap, nieuw houtwerk aan de wieken en een schilderbeurt. Maar eind 2016 is het wachten is op fondsen om het gaande werk onder in de molen te restaureren en deels te vernieuwen zodanig dat de molen ook weer kan malen. Dat staat in 2017 te gebeuren. 

 

Bijzonder: In de nacht van 12 op 13 november 1972 woedde een hevige storm over Ierland, Groot-Brittannië, Frankrijk, Nederland, België, Duitsland, Polen en Denemarken. De storm ontwortelde 5 miljoen bomen en doodde 54 mensen, waaronder 9 mensen in Nederland. Het was deze storm die de aanleiding vormde voor de brand in de Broekdijkmolen.

Versiering

Eenvoudige baard, groen geschilderd met witte rand en opschrift: De Broekdijk 1840 - 1862 - 1976, Stichtingssteen met opschrift: ‘De eerste steen gelegd door S. J. Oudshoorn de 10 july 1840’.

Constructie

Voet  

Romp

Veldmuren van 2,30 m. hoog.

Houten achtkant gedekt met riet.

Kap

Gedekt met riet.

Vlucht      

23,10 m.

Wiekenvorm          

Oud Hollands

Wiekenkruis  

Gelaste stalen roeden, fabrikant Derckx, bouwjaar 1976;

Binnenroede: nr. 150, lengte 23,10 meter,

Buitenroede: nr. 149, lengte 23,10 meter.

Bovenas  

Gietijzer, fabrikant: Prins van Oranje, bouwjaar 1891, nr. 1382, lengte 4,45 meter.

Kruiwerk  

42 houten rollen, kruirad.

Vang  

Losse Vlaamse blokvang uit 4 stukken; wipstok.

Maalwerk  

Houten scheprad in de molen diameter 5,15 m. breed 36 cm.

Overbrenging            

Bovenwiel               

49 kammen

Bovenschijfloop

25 staven

Onderschijfloop  

23 staven

Waterwiel  

83 kammen

Overbrenging      

1 : 0,54