Googermolen

Gegevens

Type  

Ronde gemetselde poldermolen

Adres  

Googermolenweg 1, 2377 CW, Oude Wetering

Gemeente       

Kaag en Braassem

Bouwjaar  

1717 herbouwd na brand in 1839

Molenaar  

Jos van der Donk & Ron van Benten 

Bezoek  

Als de molen draait en op afspraak, het woongedeelte is privé.

Afspraak  

071 331 55 24 of 06 126 35 613

Bereikbaarheid 

Zeer beperkte parkeergelegenheid/ B-weg.

Rijksmonumentennummer  

7130

Landschappelijke waarde   

Een krachtige molen vanuit het noorden gezien op een prachtige plek aan de ringvaart van de Haarlemmermeer. Aan de zuidelijke kant een beetje weggestopt aan het einde van een bedrijventerrein dat veel glastuinbouw herbergt.

Bestemming

De molen wordt door vrijwillige molenaars in bedrijf gehouden. De molen fungeert als hulpgemaal voor de Googerpolder en wordt ingezet bij extreme wateroverlast of als het gemaal niet werkt. De Googerpolder omvat 270 ha, de opvoerhoogte is 4,30 m. Waterverplaatsing: 30.000 liter per minuut.

Historie

De Googermolen is een forse ronde, taps toelopende gemetselde molen en staat aan de Ringvaart van de Haarlemmermeer ten westen van Oude Wetering. De bouw vindt plaats in 1717. De aanneemsom is 7.990 gulden door Dirck Cornelisz. Van Grieken, molenaar te Oude Wetering. De molen is vermoedelijk in 1833 of 1839 uitgebrand en daarna opnieuw opgebouwd. Het is de grootste gemetselde poldermolen van Rijnland met muren aan de onderkant van 1 meter dik. De woonruimte bevindt zich op de tweede en derde verdieping, daaronder is de vijzelruimte en de ondermolen, ook wel ‘de hel’ genaamd. 

Vanaf 1890 tot 1952 hebben vier generaties De Jong de Googermolen bemalen.

 

In april 1903 raakt de molen goeddeels verwoest. De bovenas breekt, waarschijnlijk als reactie op een breuk in een van de roeden. De gevolgen zijn vreselijk. Het complete wiekenkruis schoor en lange spruit en grote delen van de kap zijn onherstelbaar beschadigd. Toch is molen snel weer maalvaardig dankzij de aankoop her en der van onderdelen van andere molens.

 

De Googerpolder wordt tot 1956 met windkracht bemalen. In dat jaar wordt een hulpmotor in de molen bijgeplaatst zodat de molen niet afhankelijk is van wind alleen. Later, in 1972, komt er naast de molen een elektrisch vijzelgemaal gebouwd. Als gevolg daarvan wordt de molen buiten bedrijf gesteld en komt in eigendom van de Rijnlandse Molenstichting.

Begin jaren tachtig gaat de toestand van de molen achteruit zodanig dat de molen niet meer kan malen. Dat leidt tot een grondige restauratie in 1995-1996. De romp wordt hersteld, de kap grotendeels vernieuwd, een nieuw wiekenkruis en staartwerk worden aangebracht en verschillende zolders worden grondig aangepakt. De molen wordt weer maalvaardig gemaakt door de vijzel te herstellen.

In 2012 wordt herstel aan metselwerk uitgevoerd, worden de waterlopen hersteld en in 2014 wordt de schoeiing van de uitstroom naar de ringvaart vervangen.

In 2015 wordt duidelijk dat het vervangen van de fokwieken niet uitgesteld kan worden omdat de kans bestaat dat er stukken van de wieken afwaaien. De fokken worden dan gedemonteerd deze worden in 2017 vernieuwd. Daarnaast wordt ander groot onderhoud uitgevoerd.

Als de molen in oktober 2017 klaar is, wordt ook het 300-jarig bestaan van de molen gevierd. Prinses Beatrix licht officieel de vang op 14 oktober 2017.

 

Bijzonder: In het laatst van de Tweede Wereldoorlog, in 1944 hebben de Duitsers een aantal Rijnlandse polders onder water gezet, waaronder de Googerpolder. Na de bevrijding stuurt de rijksoverheid een pompinstallatie die de polder droog moet malen. Bij de opstelling van de installatie blijkt de pomp defect. De molenaar, de zeventig jarige Hein de Jong, spant de molen in en maalt de polder droog. 

Versiering

De molen heeft een mooie baard met groen en blauw als basis met de volgende tekst: 'ANNO' en '1717'. Daaronder 'De Googer'.
De baard is van recente datum, ze werd in 1976 vervaardigd door L.C. Witteman. 

Constructie

Romp

Rond gemetseld.

Kap

Gedekt met riet.

Vlucht      

28,90 meter

Wiekenvorm          

Fauël-systeem met steekborden op beide roeden.

Wiekenkruis  

Gelast staal, fabrikant Straathof, 1996;

Binnenroede: nr. 118, lengte 28,80 meter,

Buitenroede: nr. 119, lengte 28,90 meter.

Bovenas  

Gietijzer, fabrikant Penn & Bauduin, bouwjaar 1869, lengte 6,10 meter.

Kruiwerk  

42 ijzeren rollen, Kruirad.

Vang  

Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok en kneppel.

Maalwerk  

Stalen vijzel diameter 1,37 m, lengte 14 meter.

Overbrenging            

Bovenwiel  

 69 kammen

Bovenschijfloop

 37 staven

Spilwiel  

 41 kammen

Vijzelwiel  

 32 kammen

Overbrenging      

 1 : 2,39

Lesbrief Googermolen 

De Rijnlandse Molenstichting heeft bij gelegenheid van het 300-jarig bestaan van de molen een Lesbrief  gemaakt, bestemd voor leerlingen van groep 7 en 8 van het basisonderwijs. Alle scholen in Roelofarendsveen kunnen in het schooljaar 2017-2018 gratis de molen bezoeken. Een volgend schooljaar kost een bezoek € 65 per groep/klas.

 

Wilt u als docent voor uw klas/groep een afspraak voor een bezoek aan de Googermolen maken? Leg dan contact met de molenaar Jos van der Donk (071 331 55 24). Hij, of molenaar Ron van Benten, maakt dan een afspraak met u om alles wat te maken heeft met dit bezoek wordt besproken. Hij heeft ook een docentenhandleiding bij zich en zal dat met u doornemen en achterlaten. 

Als u het lesmateriaal voor de leerlingen wilt hebben dan kunt u de tekst daarvan downloaden en printen. Zie hieronder.

 www.rijnlandsemolenstichting.nl/pdf/WEB-Lesbrief-googermolen.pdf

 

De Googermolen van boven

Wilt u de molen vanuit de lucht bekijken? Kijk dan naar het filmpje van Bas Brand: