Grosmolen

Gegevens

Type  

Wipmolen

Adres  

Doespolderweg 2, 2355 CP Hoogmade

Gemeente       

Kaag en Braasem

Bouwjaar  

1640

Molenaar  

Nanda van der Burg & Sander de Koning

Bezoek  

Als de molen draait. 

Bereikbaarheid 

Auto parkeren in de berm tussen de Doespolderweg en het fietspad; vervolgens uitsluitend lopend het weiland doorkruisen via de kortste route naar de dijk, dan de dijk volgen naar de molen.

Rijksmonumentennummer   

39537

Landschappelijke waarde    

Is groot. Na de aanleg van de rondweg om Hoogmade is de molen niet alleen goed bereikbaar, maar ook zeer zichtbaar.

Bestemming

De molen wordt in bedrijf gehouden door een vrijwillig molenaar. De molen is maalvaardig in circuit, was tot 1956 hoofdgemaal voor de Grospolder, oppervlakte ongeveer 65 ha, opvoerhoogte 1,60 m.

Historie

De molen bemaalt de Gros- of Voorofschepolder) en vervangt in 1640 een wipmolen die in 1632 nieuw was gebouwd of van een andere plek in de polder kwam, maar toen vermoedelijk door storm deels is verwoest. De polder zelf is in 1570 gesticht.
Tot 1956 blijft deze kleine wipmolen voor het bemalen van de Grospolder in bedrijf maar raakt daarna snel in verval. Nadat de Rijnlandse Molenstichting in 1961 eigenaar is geworden, volgt er in 1966/'67 een flinke restauratie.

Opmerkelijk is ook de bovenas, die duidelijk te groot is voor deze molen en daarom

waarschijnlijk gebruikt is gekocht. Om de roeden enigszins in het midden te kunnen plaatsen zijn extra vulhouten aangebracht.


Het voortdurend dalen van het polderpeil heeft deze molen danig parten gespeeld. In een brief van de Provincie Zuid-Holland aan de Rijnlandse Molenstichting van oktober 1992 wordt gesproken van een voortdurende verlaging van het waterpeil in de polder. Het winterpeil in 1906 was bepaald op 2,05 – NAP, in 1966 was dat 2,19 – NAP, terwijl het peil in 1992 op 2,45 – NAP stond. In de brief van de provincie wordt vastgesteld dat het scheprad vrijwel geen tasting meer heeft. Het polderpeil nu zo laag is geworden, aldus de provincie, dat het bemalen van de polder door de molen niet meer mogelijk is. Het enige alternatief is het maken van een rondmaalcircuit waarbij het water rond de molen op een hoger peil wordt gehouden. Aldus geschiedde: sinds 1994 draait de molen in circuit.

Versiering

Bovenhuis Rijnlands rood met witte randen.

Constructie

Voet  

Ondertoren

Veldmuren van 20 cm.

Gedekt met riet.

Bovenhuis

Rijnlands rood met witte randen, voorzijde verticale planken, kap gedekt met zwart geteerde gepotdekselde planken, in 2016 voorzien van een epdm-bedekking.

Vlucht      

15,60 meter.

Wiekenvorm          

Oud-Hollands

Wiekenkruis  

Fabrikant Straathof, gelast staal;

Binnenroede: bouwjaar 1986, nr. 32, lengte 15,55 meter,

Buitenroede: bouwjaar 1993, nr. 75, lengte 15,60 meter.

Bovenas  

Gietijzer, Fabrikant onbekend, lengte 3.20 m.

Kruiwerk  

Zetelkruiwerk en kruihaspel.

Vang  

Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken, haak, kneppel, pal en wipstok. 

Maalwerk  

Halfgesloten ijzeren scheprad buiten de molen, diameter 4,60 m. en breedte 25 cm.

Overbrenging            

Bovenwiel  

 37 kammen

Bovenschijfloop

 23 staven

Onderschijfloop  

 19 staven

Waterwiel  

 90 kammen

Overbrenging      

 1 : 0,51