Hondsdijksemolen

Gegevens

Type  

Achtkante met rietgedekte poldermolen

Adres  

Dorpsstraat 65 Koudekerk aan den Rijn

Gemeente      

Alphen aan den Rijn

Bouwjaar  

1644

Molenaar  

Gert van Meeteren & Thomas Hoogervorst

Bezoek  

Op afspraak, woongedeelte is privé  

Afspraak  

g.meeteren1@kpnplanet.nl

Bereikbaarheid 

Via Dorpsstraat, naast nr 56 pad op rijden om boeren erf heen.

Rijksmonumentennummer  

23799

Landschappelijke waarde Zeer groot, de stoere molen staat als een wachter in het weidelandschap

Bestemming

De molen wordt in bedrijf gehouden door een vrijwillig molenaar en fungeert als hulpgemaal bij extreme wateroverlast of als het gemaal buiten werking raakt. De Hondsdijkse polder heeft een omvang van 425 hectare en een  opvoerhoogte 1,30 meter.

Historie

De Hondsdijksepolder wordt 1444 gesticht. In 1485 verlenen de Dijkgraaf en Hoogheemraden van Rijnland toestemming aan de polder voor de bouw van een poldermolen. De eerste Hondsdijksemolen staat ongeveer een kilometer ten noorden van de plaats waar vroeger het kasteel Groot Poelgeest stond.
 

De huidige molen wordt in 1644 gebouwd op Roomburg bij Leiden en gebruikt ten behoeve van de verversing van de stadsgrachten. In 1685 wordt hij afgebroken en

herbouwd aan de Slaaghsloot ter hoogte van de Marepoort in Leiden. De molen wordt stilgezet in 1688. 

Dan wordt hij in 1693 verkocht aan de Hondsdijkse polder voor 1.075 gulden omdat de Hondsdijkse molen, een wipmolen, op 3 juni van dat jaar is afgebrand. De molen wordt door Tijs Groenlant uit Leiden opnieuw afgebroken en weer opgebouwd voor 1.050 gulden, maar omdat het werk niet binnen de gestelde tijd klaar is, krijgt hij 850 gulden uitbetaald.

 

De Hondsdijkse Molen heeft tot 1959 de Hondsdijkse Polder op windkracht bemalen en is sinds 1966 eigendom van Rijnlandse Molenstichting, die hem heeft laten restaureren. De restauratie verloopt niet zonder tegenslagen. Molenmaker Van Beek overlijdt plotseling, de molen is verzakt en onderloops. Niettemin is de molen gerestaureerd én weer teruggebracht in zijn oorspronkelijke staat als binnenkruier (de kap met de wieken worden van binnenuit gekruid, dit type molen heeft dus geen staart). De langdurige restauratie is gereed in 1981.  

 

Bijzonder: Daarmee is de Hondsdijkse Molen de enige bestaande Nederlandse achtkante binnenkruier buiten de provincie Noord-Holland.

Versiering

Mooie baard, donkergroen en wit afgebiesd met de tekst ‘16 44’ in gele letters op een blauwe ondergrond.

Constructie

Voet  

Veldmuren van 0,45 m hoog.

Romp  

Houten achtkant gedekt met riet.

Kap

Gedekt met riet.

Vlucht      

25,20 m.

Wiekenvorm         

Oud-Hollands

Wiekenkruis  

Gelast staal, fabrikant Straathof 2010;

binnenroede: 25,10 m, nr. 254,

buitenroede: 25,20 m, nr. 255.

Bovenas  

Gietijzer, fabrikant Prins van Oranje jaartal onbekend, lengte 6,80 m.

Kruiwerk  

48 houten rollen, binnen kruirad.

Vang  

Vlaamse blokvang,  wipstok.

Maalwerk  

IJzeren scheprad in de molen, diameter  5,50 m; breed 41 cm.

Overbrenging            

Bovenwiel  

 60 kammen

Bovenschijfloop  35 staven
Onderschijfloop   25 staven
Waterwiel   78 kammen
Overbrenging        1 : 0,54