Hoogmadese molen

Gegevens

Type  

Wipmolen

Adres  

Noordeinde 34a, 2355 AN Hoogmade

Gemeente       

Kaag en Braassem

Bouwjaar  

1897

Molenaar  

Ruud Bax

Bezoek  

Als de molen draait

Bereikbaarheid 

Eenvoudig te bereiken via het Noordeinde.

Rijksmonumentennummer  

39539

Landschappelijke waarde   

Is groot.

Bestemming

De molen wordt in bedrijf gehouden door een vrijwillig molenaar. De molen fungeert als hulpgemaal voor de Hoogmadese polder en de Piestpolder, circa 182 ha. Opvoerhoogte 1,65 m.

Historie

De Hoogmadese polder is al vroeg van een kade (dijk) voorzien en wordt al sinds 1492 bemalen. De huidige Hoogmadese molen wordt ook wel als ‘De Heerlijkheid’ aangeduid. Waarschijnlijk zo vernoemd omdat de polder vrijwel samenvalt met het grondgebied van de heerlijkheid Hoogmade. (‘Heerlijkheid’ is een middeleeuwse bestuursvorm waarbij de leenheer de absolute macht had). De huidige molen wordt in 1897 nieuw gebouwd op de fundering van zijn voorganger, ook een wipmolen. Over de voorganger is niet veel bekend, ook niet of onderdelen zijn overgenomen. Het vermoeden bestaat, dat de huidige bovenas niet in de voorganger heeft gezeten, omdat deze iets aan de lange kant is.

 

Rond 1935 verschijnen diverse rapporten om tot een verbetering van de bemaling te komen. Gekozen wordt voor het vergroten van het scheprad, waarschijnlijk afkomstig van de Vlietmolen (even verderop bij de huidige sportvelden in Hoogmade) die in 1929 een schroefpomp krijgt.

In 1962 krijgt de molen een vijzel omdat door het zakken van de waterstand het scheprad niet voldoende water meer kan verplaatsten, te weinig tasting heeft. In 1968 wordt een elektromotor als hulpaandrijving geplaatst.

Sedert 1976 is de molen eigendom van de Rijnlandse Molenstichting.

Naast de molen is een nieuw gemaal gebouwd. Eventueel kan de gehandhaafde elektromotor op de molenvijzel ook nog worden gebruikt. Maar vanwege technische storing is de elektromotor niet meer inzetbaar.

Versiering

Windvaan met de tekst: "Heilige Donatus bewaar ons"  (St. Donatus is de beschermheilige tegen het onweer).

Constructie

Voet  

Ondertoren

Veldmuren van 30 cm.

Gedekt met riet.

Bovenhuis

In Rijnlandse Rood met witte randen. Voorzijde verticale planken, kap met geteerde gepotdekselde planken.

Vlucht      

23,10 meter.

Wiekenvorm          

Oud-Hollands

Wiekenkruis  

Gelaste stalen roeden, fabrikant Straathof;

Binnenroede: bouwjaar 1993, nr. 70, lengte 23 meter,

Buitenroede: bouwjaar 1992, nr. 69, lengte 23,10 meter.

Bovenas  

Gietijzer, fabrikant Schretlen, bouwjaar 1897, lengte 4.30 m. 

Kruiwerk  

Zetelkruiwerk met, kruirad.

Vang  

Losse Vlaamse blokvang uit 4 stukken, vangbalk met haak, vangstok en kneppel.

Maalwerk  

Stalen vijzel, fabrikant Spaans, diameter 1,20 meter.

Overbrenging            

Bovenwiel  

 52 kammen, steek 13 cm.

Bovenschijfloop

 30 staven

Onderwiel  

 49 kammen, steek 11 cm.

Vijzelwiel  

 34 kammen

Overbrenging      

 1: 2,49

 

De Hoogmadesemolen van boven

Wilt u de molen vanuit de lucht bekijken? Kijk dan naar het filmpje van Bas Brand: