Kalkmolen

Gegevens

Type  

Wipmolen

Adres  

Doespolderkade 5, 2355 AB Hoogmade

Gemeente       

Kaag en Braassem

Bouwjaar  

1684

Molenaar  

Arie Driesprong

Bezoek  

In verband met het overpad alleen op afspraak.

Afspraak  

071-501 25 99

Bereikbaarheid 

Parkeren op parkeerstroken langs Doespolderweg, vervolgens fietspad volgen richting Doesmolenbrug, onderlangs fietspad volgen, bij het hek melden aan molenaar.

Rijksmonumentennummer  

25702

Landschappelijke waarde   

Groot vooral in samenhang met de Doesmolen.

Bestemming

De molen fungeert als eerste molen van de tweegang in de Doespolder. De Doesmolen is de tweede molen, of bovenmolen. De Kalkmolen maalt het water uit de polder naar de Doesmolen, die hiermee weer voldoende water heeft om te kunnen malen. De molens van de tweegang functioneren als hulpgemaal en worden ingezet bij extreme wateroverlast.

De Doespolder heeft een omvang van 90 ha. De opvoerhoogte is voor beide molens van de tweegang gezamenlijk is 1,75 m.; de kalkmolen voert het ca 0,60 m. op naar de tussenboezem.

Historie

De molen bemaalt met zijn buitenscheprad oorspronkelijk de Kalkpolder in Leiderdorp, circa  90 ha, opvoerhoogte 0,80 m. De polder wordt gesticht in 1636, de huidige molen dateert van 1684. Deze wordt als opvolger van een uit 1666 daterende molen - zonder vergunning –gebouwd, in 1685 wordt alsnog toestemming verleend. De molen blijft in bedrijf tot 1959. Dan neemt een elektrisch gemaal de bemalingstaak over.
 

De Kalkpolder wordt opgeheven op 1 juli 1972. Dat is ook het jaar dat de molen eigendom komt van de Rijnlandse Molenstichting. Door woningbouw, de aanleg van een waterzuivering en van een jachthaven, is de polder grotendeels verdwenen. Na de aanleg van de HSL en de verdiepte aanleg van de A4 aan het begin van dit decennium, is de Kalkmolen zijn functie vrijwel kwijt. Besloten wordt, dat de molen elders een plaats krijgt.

 

In februari 2006 wordt de molen van zijn oude plaats naar de werkplaats van molenmaker Verbij vervoerd. Daar vindt een restauratie plaats. Uiteindelijk wordt een inventieve oplossing bedacht. Omdat de Doesmolen in de Doespolder te Hoogmade door de vele peilverlagingen vrijwel droog staat, wordt een getrapte bemaling bedacht waarbij de Kalkmolen als ‘ondermolen’ van deze tweegang gaat fungeren.  Aldus geschiedde in 2009.

De waterlopen bij de molens zijn zo aangelegd dat beide molens als tweegang kunnen uitmalen, maar ook het water in een gesloten circuit kunnen rondpompen.

 

Bijzonder: Opmerkelijk is, dat het bovenhuis van deze molen die oorspronkelijk een donkergroene kleur had, nu in het Rijnlands Rood kleurt. Men zegt dat deze keuze, op verzoek van de grondeigenaar, mede is ingegeven vanuit ‘religieuze’ motieven. Het katholieke Hoogmade wilde geen protestantse (= groene molen) binnen zijn grenzen accepteren. Overigens past in esthetische zin de rode kleur beter bij de eveneens rode kleur van de Doesmolen

Constructie

Voet  

Ondertoren

Veldmuren van ca. 40 cm. hoog.

Gedekt met riet.

Bovenhuis

Rijnlands rood,  vóór herplaatsing donkergroen geverfd, kap gedekt met ruitvormige zinken dakbedekkingselementen, z.g. losanges.

Vlucht      

17,30 meter

Wiekenvorm          

Oud-Hollands

Wiekenkruis  

Stalen roeden, fabrikant Straathof , bouwjaar 2007;

buitenroede nr. 221

binnenroede nr. 222

Bovenas  

Gietijzer, fabrikant Nederlandsche Grofsmederij, bouwjaar 1900, lengte 3,25 meter.

Kruiwerk  

Zetelkruiwerk, kruihaspel.

Vang  

Losse Vlaamse blokvang uit drie stukken, vangbalk met haak, vangstok.

Maalwerk  

Gesloten houten scheprad met ijzeren gordingen, doorsnede 4,10 m, breedte 23 cm., circa 4 meter buiten de molen.

Overbrenging            

Bovenwiel  

 44 kammen

Bovenschijfloop

 17 staven

Onderschijfloop  

 15 staven

Waterwiel  

 56 kammen

Overbrenging      

 1 : 0,69