Lagenwaardsemolen

Gegevens

Type  

Wipmolen

Adres  

Batelaan 1, 2396 ET Koudekerk aan den Rijn  

Gemeente      

Alphen aan den Rijn

Bouwjaar  

1704

Molenaar  

Pieter den Haan

Bezoek  

Als de molen draait of op afspraak  

Afspraak  

06-2121 3331

Bereikbaarheid 

Vanaf het fietspad, via het molenhek, als dat is geopend.

Rijksmonumentennummer  

25701

Landschappelijke waarde  

Zeer groot, molen staat prachtig in het landschap.

Bestemming

De molen wordt in bedrijf gehouden door een vrijwillig molenaar en fungeert als hulpgemaal voor de Lagenwaardse polder indien sprake is van wateroverlast. De Lagenwaardse polder heeft een oppervlakte van ruim 400 hectare en een opvoerhoogte van 1,80 meter.

Historie

De Lagenwaardse molen bemaalt oorspronkelijk de Bospolder ten noorden van Leiderdorp aan de Does en heet in die periode dan ook de Bosmolen. De Bospolder omvat circa 145 ha. en een opvoerhoogte van 1,70 m. De molen wordt gebouwd in 1704 door Arend van der Spelt, na het afbranden van een voorganger in 1703. Later krijgt de molen een centrifugaalpomp waarmee tot 1955 het polderwater wordt uitgeslagen. In 1955 wordt een dieselgemaal gebouwd waardoor de molen overbodig raakt.

In 1963 wordt de inmiddels wat vervallen molen eigendom van de gemeente Leiderdorp, die de molen in 1965 restaureert.

 

Eind jaren '90 wordt duidelijk, dat de molen niet op zijn originele plaats kan blijven, hij staat precies bij het begin van de boortunnel van de aan te leggen Hogesnelheidslijn (HSL), onder het Groene Hart. Om de molen heen is het tussen 1999 en 2002 één grote bouwput. In december 2002 wordt de Bosmolen verwijderd van zijn standplaats en tijdelijk ondergebracht naast de werkplaats van molenmakerij Verbij en wordt daar gerestaureerd. Op september 2003 wordt de molen (ondertoren, bovenhuis en staart) in één keer van de werkplaats van de molenmaker naar zijn nieuwe locatie in de Lagenwaardse polder gebracht. Op deze plek stond eerder ook een molen. Bij de verplaatsing van de molen wordt het eigendom overgedragen aan de Rijnlandse Molenstichting.

 

Pas nadat de molen is geplaatst, kan een nieuwe voorwaterloop worden gemaakt.
Op 27 maart 2004 geeft de molen voor het eerst in bijna 50 jaar, weer water. Op 15 mei 2004 wordt de molen officieel in gebruik genomen. De naam 'Bosmolen' is uiteraard niet meer van toepassing. De molen wordt, vanwege de polder die hij nu bemaalt, Lagenwaardse molen genoemd.

 

De Lagenwaardse polder wordt in 1748 samengevoegd met de Bruimadesche polder. De polder is een zelfstandig waterschap tot januari 1979. Daarna maakt het onderdeel uit van het waterschap De Oude Veenen. Dat waterschap gaat uiteindelijk op in het Hoogheemraadschap van Rijnland.

Constructie

Voet   Veldmuren van ca. 40 cm hoog.
Ondertoren   Ondertoren gedekt met riet.
Bovenhuis Gedekt met hout, rood geverfd, wit afgebiesd. Kap gedekt met gepotdekselde planken.
Vlucht       21,36 m.
Wiekenvorm        Oud Hollands
Wiekenkruis  

Stalen roeden, fabrikant Straathof;

Binnenroede: 21,26 m, nr. 95, bouwjaar 1995,

Buitenroede: 21,36 m, nr. 123, bouwjaar 1997.

Bovenas   Gietijzer, fabrikant  De Prins van Oranje, lengte 4,35 m.
Kruiwerk   Zetelkruiwerk, kruihaspel.
Vang   Vlaamse blokvang, wipstok, kneppel en pal.
Maalwerk   Stalen vijzel

Overbrenging            

Bovenwiel  

54 kammen

Bovenschijf 28 staven
Onderbonkelaar   40 kammen
Vijzelwiel   37 kammen
Overbrenging       1 : 2,08