Zuidwijksemolen

Gegevens

Type  

Ronde stenen molen

Adres  

Aan de Veenwatering ter hoogte van Rijksstraatweg 269, Wassenaar

Gemeente       

Wassenaar

Bouwjaar  

Niet bekend. Mogelijk in de tweede helft van 18e eeuw, of na 1811.

Molenaar  

Theo Borsboom

Bezoek  

Alleen op afspraak.

Afspraak  

070 399 4955

Bereikbaarheid 

Vanaf Rijksstraatweg 269, na overleg met de molenaar, via het boeren erf naar de molen.

Rijksmonumentennummer  

38351

Landschappelijke waarde   

De molen ligt prachtig aan de Veenwatering, maar vanaf de weg nauwelijks zichtbaar.

Bestemming

De molen wordt in bedrijf gehouden door een vrijwillig molenaar en is hulpgemaal in tijden van extreme wateroverlast, of als het gemaal niet functioneert. De Zuidwijkse polder heeft een oppervlakte van 75 hectare en een opvoerhoogte van 50 cm.

Historie

Afgaande op de vorm van de molenromp, is de molen in de tweede helft van de achttiende eeuw gebouwd. Maar op de lijst  van de op Rijnlands Boezem uitmalende molens van 1811-1812, staat dat de ‘Zuidwijkschepolder’ wordt bemalen door een wipschepradmolentje. Als dat juist is, dan is de tegenwoordige molen dus na 1811 gebouwd.  

De Zuidwijkse polder ligt op grensgebied tussen hogere boezemgronden en niet al te diep gelegen polderland, vandaar dat de opvoerhoogte van de polder beperkt is: 50 cm.
 

Tot 1960 heeft de molen de polder op windkracht bemalen. In dat jaar, na een roedebreuk, stapt het polderbestuur over op mechanische bemaling en wordt de molen buiten bedrijf gesteld. Gedurende twaalf jaar wordt de molen min of meer aan zijn lot overgelaten. Hij staat er slecht bij als de Rijnlandse Molenstichting in 1972

de molen van ‘t Huis Twickel te Delden in eigendom overneemt. Enkele maanden  later, terwijl de restauratieplannen klaarliggen, wordt de molen door brand ernstig beschadigd. Jeugdige vandalen zijn de oorzaak van de brand.

 

In de jaren1976 en 1977 is de molen maalvaardig hersteld en vanaf dat moment weer geregeld in bedrijf.

In 1997 is de romp van de molen gerestaureerd en in 2000 is het scheprad verdiept, vergroot en aangepast aan het verlaagde polderpeil. In 2007 zijn de houten roeden aan vervanging toe, in plaats daarvan worden stalen roeden gestoken.

In 2014 wordt een nieuwe houten bovenas geplaatst. Curieus is dat deze as wordt gemaakt door Teun Waltman in dienst van molenmaker Verbij te Hoogmade. Diezelfde Teun Waltman was ook betrokken bij de vervaardiging van vorige bovenas in 1976, maar toen in dienst van molenmaker De Gelder uit Oegstgeest.

 

Bijzonder: In februari 1987 raakt het gemaal van de Zuidwijkse polder onklaar. Op verzoek van de ingeland van de polder wordt de Zuidwijkse molen ingeschakeld. Molenaar Willem Waltman zorgt er voor dat de polder, die inmiddels blank was komen te staan, met windkracht weer op peil werd gebracht. De molen is dan in een periode  van ruim vijf weken 270 uren in bedrijf. De bovenas maakt dan 220.000 omwentelingen.

Versiering

Een eenvoudige baard, groen geschilderd met witte rand; opschrift ‘Zuidwijk’.

Constructie

Romp  

Kap

Ronde stenen molen.

Gedekt met riet.

Vlucht      

14,70 m.

Wiekenvorm          

Oud Hollands

Wiekenkruis  

Gelast stalen roeden, fabrikant Straathof  2005;

Binnenroede: nr. 203,

Buitenroede: nr. 202. 

Bovenas  

Hout, fabrikant Verbij, lang 3,40 m.

Kruiwerk  

Neutenkruiwerk 14 neuten, kruihaspel.

Vang  

Losse Vlaamse blokvang uit 4 stukken, wipstok.

Maalwerk  

Gesloten houten scheprad buiten de molen diameter 3,00 m. breed 0,23 cm.

Overbrenging            

Bovenwiel               

61 kammen

Bovenschijfloop

25 staven

Onderschijfloop  

17 staven

Waterwiel  

61 kammen

Overbrenging      

1 : 0,86