Zwanburgermolen

Gegevens

Type  

Ronde stenen poldermolen

Adres  

Zwanburgerpolder 3, 2361 CX Warmond

Gemeente       

Teylingen

Bouwjaar  

1805

Molenaar  

Hans de Graaf & Henk Kooi

Bezoek  

ls de molen draait of op afspraak.

Afspraak  

071 580 2307

Bereikbaarheid 

De molen staat op een eiland en is alleen per boot te bereiken. 

Rijksmonumentennummer  

38307

Landschappelijke waarde   

Ligt prachtig in de polder, vanuit Warmond over de Leede is het een plaatje.

Bestemming

De molen wordt in bedrijf gehouden door vrijwillige molenaars en fungeert als hulpgemaal voor de Zwanburgerpolder bij extreme wateroverlast of als het gemaal niet functioneert. De huidige Zwanburgerpolder heeft een oppervlakte van ongeveer 84 hectare en een opvoerhoogte van 1.30 meter en een schutsluisje.

Historie

De Zwanburgerpolder ontstaat als het in 1632 wordt bedijkt met een oppervlakte van ongeveer 240 hectare.  Om de polder – een eiland -  droog te houden wordt een wipmolen neergezet. Deze molen wordt in 1805 vervangen door de huidige molen die wordt gebouwd door de Warmonder molenmaker Simon Paddenburg. Als Arie Cozijn in 1886 tot molenaar van de Zwanburgermolen wordt benoemd, is er nog geen woning of zomerhuis bij de molen. De woonruimte beperkt zich tot één klein vertrek met een bedstede en verdere slaapgelegenheid op de eerste verdieping in de molen. Later wordt een molenaarswoning bij de molen gebouwd. Cozijn bemaalt de polder tot 1940. Niet onlogisch is dan ook dat in de volksmond wordt gesproken over: ‘de molen van Cozijn’.

 

Aan de zuidzijde van de molenwerf bevindt zich een verlaat (een schutsluisje), dat de verbinding te water vormt tussen de polder en de Warmonder Leede. De boeren, die hun melk, hooi of koeien van en naar de polder brengen maken gebruik van dat sluisje. Dat gebeurt in de zomer gemiddeld twintig keer per dag. Als gevolg daarvan moet de molen één dag per week extra malen.

 

De Zwanburgermolen is de eerste molen die in 1960 in eigendom komt van de Rijnlandse Molenstichting. De molen staat dan stil vanwege een gescheurde askop. Als gevolg daarvan wordt het wiekenkruis verspeeld. Er komt in Warmond een discussie op gang om de molen te slopen. Dat wordt afgewend door de aankoop van de molen door de stichting. De ‘nieuwe’ bovenas is afkomstig van een in 1955 gesloopte wipmolen uit de omgeving van Strijen en vervangt in 1960 de te lichte gietijzeren bovenas.

Na de restauratie is de molen steeds in bedrijf. 

In ‘93-‘94 wordt een grote restauratie uitgevoerd. Het metselwerk van de romp is aangepakt en ook het houtwerk van de molenkap en kruiwerk wordt hersteld, evenals verschillende vloeren en trappen.

 

Bijzonder: De naam Zwanburg is een verbastering van Zwanenborch (al in 1615 op kaarten terug te vinden) dat verwijst naar de naam van het water bij het Huis te Warmond, waarschijnlijk een verzamelplaats van zwanen. De Heren van Warmond hadden het recht van zwanendrift. Het recht van zwanendrift was het voorrecht om zwanen te houden en te verhandelen in een bepaald gebied. Wie een zwaan wilde bezitten of vangen moest daarvoor formele toestemming krijgen van de leenheer.

In de baard van de Zwanburgermolen is een zwaan afgebeeld: een verwijzing naar deze naam en geschiedenis.

Versiering

Mooie kleurrijke baard met uitgebeitelde witte zwaan en opschrift: ANNO 1805.

Constructie

Romp 

kap

Ronde stenen molen.

Gedekt met riet.

Vlucht      

26,00 m.

Wiekenvorm          

Oud-Hollands

Wiekenkruis  

Gelaste stalen roeden, fabrikant Derckx, bouwjaar 1993;

binnenroede: 25,285 meter, nr. 766,

buitenroede: 26,00 meter, nr. 765.

Bovenas  

Gietijzer, fabrikant Penn & Comp, bouwjaar 1854, nr. 59; lang 5,00 meter.

Kruiwerk  

40 houten rollen; kruirad.

Vang  

Losse Vlaamse blokvang uit 4 stukken, wipstok.

Maalwerk  

IJzeren scheprad in de molen, Ø 5,50 m. breed 32 cm.

Overbrenging            

Bovenwiel               

56 kammen

Bovenschijfloop

27 staven

Onderschijfloop  

20 staven

Waterwiel  

71 kammen

Overbrenging      

1 : 0,58